25-03-08

Omtrent … Hugo Claus en het verdriet van … Verhofstadt

images
Witte donderdag is dit jaar bijzonder opgevallen. Op die dag brachten alle weldenkende media in Vlaanderen immers allemaal op dezelfde plechtige en rouwige toon zowel het overlijden van Hugo Claus als het weggaan van Guy Verhofstadt als eerste minister.

 

De twee gebeurtenissen werden zo grondig door elkaar verweven dat ik me afvroeg of het Hugo Claus was die als premier aftrad en Verhofstadt die overleden was of omgekeerd. De rouwstemming bij progressief Vlaanderen had immers zowel op het ene als op het andere feit betrekking en het was allesbehalve duidelijk wat als het meest droevige ervaren werd.

 

Rond beide figuren werd een mythomane sfeer gecreëerd ... met alles erop en eraan.

 

Hoog tijd dus om de zaak met enige nuchterheid te bekijken.


Hugo Claus was ongetwijfeld iemand die kon schrijven. Maar het is uiteraard niet voldoende veel talent in zijn pen te hebben om een ‘groot schrijver’ te zijn. Iets te vertellen hebben is al even noodzakelijk. En daar schortte het bij Hugo Claus wel eens aan.

 

“Men” zegt mij: hij had lef en moed. In het conservatieve en achterlijke Vlaanderen van de jaren ’50 en ’60 durfde hij het in zijn boeken bv. over incest hebben. Toegegeven: een alledaags onderwerp was dit niet. Maar “ze” moeten ook niet overdrijven. De Grieken kenden al enkele honderden jaren voor Christus het verhaal van Oedipus en elke Vlaming die Grieks-Latijns middelbaar onderwijs achter de rug had (en ze waren legio in die tijd) had stukken uit die tragedie moeten vertalen. Dus zo’n immens groot taboe was dit onderwerp nu ook weer niet.

 

“Men” beweert dat hij gaan revolteren was en dat hij daardoor in botsing was gekomen met de “machtige” Roomse zuil die het hier in Vlaanderen voor het zeggen had.

 

Kevin Absillis maakt in een opmerkelijke brief aan De Morgen (22 maart) brandhout van deze stelling. Hij kent de materie omdat hij werkt aan een proefschrift over de uitgeverij Manteau.

 

Absillis stelt dat wanneer in 1951 Claus zijn debuutboek: ‘De metsiers’ bij Manteau  liet verschijnen het werk op een stormachtig onthaal in Vlaanderen kon rekenen. Hij zegt letterlijk het volgende: “Een wonderkind had zich geopenbaard. Natuurlijk kwam er ook kritiek - de roman raakte immers gevoelige thema’s aan als incest en abortus – maar morele reserves weerhielden katholieke critici er niet van om het grote talent van Claus te prijzen. Zelfs in het reactionaire katholieke blad ’t Pallieterke werd De metsiers een verrassend en veelbelovend debuut genoemd.”

 

Een ander citaat uit de brief van Absillis:

 

“Vooral de relatie tussen het ‘bekrompen’ katholieke Vlaanderen en de mondaine artiest Claus is dubbelzinniger dan sommigen geloven. Slechts twee voorbeelden uit een lange lijst. In De bron, een bekende bloemlezing bestemd voor het katholieke scholennet, wordt Claus al in de allereerste editie uit 1955 geïntroduceerd als een belangrijke contemporaine auteur.”

 

Toch wel merkwaardig voor iemand waarvan “men” ons vertelt dat hij als het ware de banvloeken van de heilige inquisitie heeft getrotseerd.

 

“Ze” zeggen ons ook dat Claus een rebel was. “Ze” hebben nooit doorgehad dat Claus telkens wanneer hij het had over de ‘katholieke kortzichtigheid’, ‘saai gemoraliseer’, ‘benepen nationalisme’, … tegen deuren stampte die in ‘hun’ Vlaanderen al lang openstonden. Met rebels zijn heeft dit weinig of niets te maken. En voor wie nog niet overtuigd is, het volgende: er liggen in de stadhuizen van de meeste Vlaamse steden rouwregisters voor Hugo Claus. Voor een echte rebel zou dit nooit het geval zijn.

 

Maar ja, Hugo Claus was een meester, vooral in het creëren van mythes rond zijn eigen persoontje en ‘weldenkend’ Vlaanderen trapte hier steeds opnieuw in. Zo werd ons elk jaar wijsgemaakt dat Claus kans maakte op de Nobelprijs literatuur. Er is hier in feite nooit sprake van geweest maar telkens opnieuw wou progressief Vlaanderen dit absoluut geloven.

 

Wel moet gezegd worden dat Claus, voor zover ik weet nooit op ‘een spindokter’ beroep heeft moeten doen. Hij kon zichzelf verkopen.

 

Dit in tegenstelling met Guy Verhofstadt die Noël Slangen nodig had om op zijn vrijzinnig hoofd een aureool te plaatsen en om aan mensen zoals Yves Desmet wijs te maken dat zijn villa in Toscane er niet alleen was om hem de kans te geven over de grote problemen van deze wereld na te denken maar ook om er zware moderne intellectuele boeken te lezen en wat er ook van zij, dit maakte indruk op het links weldenkend zooitje dat in Vlaanderen de lakens uitdeelt…

 

In die mate zelfs dat Witte donderdag er dit jaar zwart van werd.

12:20 Gepost door Francis Van den Eynde in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

Commentaren

Claus Francis, u heeft volkomen gelijk. Het was ook grappig om te zien hoe na de "zelfverklaarde verkiezingsoverwinning" van Janssens in Antwerpen de Linda VRT journaliste De Win woorden in de mond van Claus wou leggen (tegen het Vlaams Belang) waarna Claus koudweg repliceerde; "Heb ik dat gezegd?Ik heb dat nooit gezegd".
De linkse VRT journaliste stond erbij en keek ernaar...

Gepost door: philippe | 25-03-08

De commentaren zijn gesloten.